XXV. WSZYSCY ALBO NIKT

​

Jeżeli państwo ma naprawdę należeć do obywateli, odpowiedzialność za państwo nie może być przerzucana wyłącznie na najbardziej aktywną część społeczeństwa.

Nie może być tak, że decyzje dotyczące wszystkich podejmuje bardzo mała grupa ludzi, a reszta pozostaje całkowicie poza procesem.

Dlatego jednym z kierunków do rozważenia jest zasada:

wszyscy albo nikt.

Oznacza ona, że w najważniejszych sprawach obywatele powinni brać udział w podejmowaniu decyzji.

Nie po to, aby kogokolwiek karać.

Nie po to, aby zmuszać ludzi do politycznej aktywności każdego dnia.

Ale po to, aby decyzje dotyczące całego społeczeństwa rzeczywiście wynikały z woli społeczeństwa.

Jeżeli decyzja dotyczy wszystkich, wszyscy powinni mieć obowiązek udziału albo przynajmniej świadomego odniesienia się do niej.

Oczywiście muszą istnieć wyjątki.

Zdrowotne.

Życiowe.

Losowe.

Dotyczące osób, które z obiektywnych powodów nie mogą wziąć udziału w głosowaniu.

Ale zasadą powinno być to, że obywatel nie jest tylko obserwatorem państwa.

Jest jego współodpowiedzialnym uczestnikiem.

Państwo obywatelskie wymaga praw obywatelskich, ale wymaga także odpowiedzialności obywatelskiej.